Máy Sao Chép: Nhân Bản Tức Thời Sẽ Khiến Nền Kinh Tế Thế Giới Bùng Nổ

Holden Karnofsky

07/2021

Đây là bài đăng thứ hai trong một loạt bài giải thích quan điểm của tôi rằng chúng ta có thể đang ở trong thế kỷ quan trọng nhất mọi thời đại. Dưới đây là lộ trình cho loạt bài này.

  • Bài viết đầu tiên trong loạt bài này thảo luận về kỷ nguyên bất thường của chúng ta, có thể rất gần với sự chuyển đổi giữa một nền văn minh gắn liền với Trái đất - và một nền văn minh ổn định trên toàn thiên hà.
  • Các bài viết trong tương lai sẽ thảo luận về cách “người kỹ thuật số (digital people” – và/hoặc AI tiên tiến – có thể là chìa khóa cho sự chuyển đổi này.
  • Bài viết này khám phá một động lực đặc biệt quan trọng có thể khiến người kỹ thuật số hoặc AI tiên tiến dẫn đến năng suất bùng nổ.

Tôi khám phá câu hỏi đơn giản về việc thế giới sẽ thay đổi như thế nào nếu con người có thể được “sao chép”. Tôi lập luận rằng điều này có thể dẫn đến tăng trưởng kinh tế và năng suất chưa từng có. Sau đó, tôi sẽ mô tả cách người kỹ thuật số hoặc AI tiên tiến có thể gây ra sự bùng nổ tăng trưởng/năng suất tương tự.

Khi một số người hình dung về tương lai, họ hình dung những gì bạn thấy trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Nhưng những tương lai khoa học viễn tưởng này dường như rất tầm thường, so với tương lai mà tôi mong đợi.

Trong khoa học viễn tưởng, tương lai khác biệt thể hiện chủ yếu qua:

  • Các tòa nhà, tiện ích và hình ảnh ba chiều sáng bóng.
  • Robot làm nhiều việc mà con người thực hiện ngày nay.
  • Y học tiên tiến.
  • Giao thông vận tải được nâng cấp, từ ván trượt bay đến ô tô bay đến du hành vũ trụ và dịch chuyển tức thời.

Nhưng về cơ bản, vẫn có những loại người giống như chúng ta thấy ngày nay, với cùng loại tính cách, mục tiêu, mối quan hệ và mối quan tâm.

Tương lai mà tôi hình dung lớn hơn, nhanh hơn, kỳ lạ hơn rất nhiều, và hoặc tốt hơn rất nhiều hoặc tệ hơn rất nhiều so với ngày nay. Nó cũng có khả năng đến sớm hơn nhiều so với các tương lai khoa học viễn tưởng:[1] Tôi nghĩ rằng các công nghệ cụ thể, có vẻ khả thi có thể đưa chúng ta đến đó một cách nhanh chóng.

Các công nghệ như vậy có thể bao gồm “người kỹ thuật số” hoặc các dạng AI tiên tiến cụ thể – mỗi loại tôi sẽ thảo luận trong một bài viết trong tương lai.

Hiện tại, tôi muốn tập trung vào chỉ một khía cạnh mà những loại công nghệ này sẽ cho phép: khả năng tạo ra các bản sao tức thì của con người (hoặc của các thực thể có khả năng tương tự). Lý thuyết kinh tế – và lịch sử – cho thấy rằng khả năng này, một mình nó, có thể dẫn đến mức độ tăng trưởng kinh tế và năng suất chưa từng có (trong lịch sử hoặc trong các bộ phim khoa học viễn tưởng). Điều này thông qua một vòng lặp phản hồi tự củng cố, trong đó đổi mới dẫn đến năng suất cao hơn, dẫn đến nhiều “bản sao” của con người hơn, những người này lại tạo ra nhiều đổi mới hơn và tăng năng suất hơn nữa, điều này lại...

Trong bài đăng này, thay vì trực tiếp thảo luận về người kỹ thuật số hoặc AI tiên tiến, tôi sẽ giữ mọi thứ tương đối đơn giản và thảo luận về một công nghệ giả định khác: Máy sao chép (Duplicator) từ Calvin & Hobbes, thứ chỉ đơn giản là sao chép con người.

‍

Cách máy sao chép hoạt động

‍

Máy sao chép được miêu tả trong loạt truyện tranh này. Tính năng chính của nó là tạo ra một bản sao tức thì của một người: Calvin bước vào, và hai Calvin giống hệt nhau bước ra.

Điều này đặc biệt khác với phiên bản “nhân bản” thông thường (và thực tế hơn), trong đó bản sao của một người có cùng DNA nhưng phải bắt đầu từ một em bé và mất nhiều năm để trở thành người lớn.[2]

Để làm rõ hơn một chút, tôi sẽ giả định rằng:

  • Máy sao chép cho phép bất kỳ người nào nhanh chóng tạo ra một bản sao của chính họ, bản sao này bắt đầu từ cùng một điều kiện và trạng thái tinh thần hoặc từ một trạng thái trước đó (ví dụ, tôi có thể tạo một bản sao của “Holden vào ngày 1 tháng 1 năm 2015”).[3] Không giống như trong nhiều bộ phim khoa học viễn tưởng, các bản sao hoạt động bình thường (chúng không xấu xa, không có linh hồn, không bị phân hủy hay bất cứ điều gì).
  • Nó có thể được sử dụng để tạo ra số lượng bản sao không giới hạn, mặc dù mỗi bản sao có một số chi phí sản xuất đáng kể (chúng không miễn phí).[4]

‍

Tác động đến năng suất

Có vẻ như phần lớn nền kinh tế ngày nay xoay quanh việc tận dụng tối đa “vốn con người khan hiếm”. Nghĩa là:

  • Một số người “hiếm có” hoặc “được săn đón”. Các ví dụ điển hình bao gồm Barack Obama, Sundar Pichai, Beyonce Knowles và Jennifer Doudna.[5] Những người này có sự kết hợp của các kỹ năng, kinh nghiệm, kiến thức, mối quan hệ, danh tiếng, v.v. khiến người khác rất khó làm được những gì họ làm. (Các ví dụ ít điển hình hơn sẽ là bất kỳ ai đang đóng vai trò quan trọng trong một tổ chức, khó thay thế và thường được trả lương cao.)
  • Những người này cuối cùng bị “đặt hẹn quá nhiều”, với nhiều đòi hỏi họ về thời gian hơn mức họ có thể đáp ứng. Hàng loạt người khác cuối cùng phải dành hết tâm sức để tiết kiệm thời gian của mình và làm việc theo lịch trình của những người kia.

Máy sao chép sẽ loại bỏ những nút thắt này. Ví dụ:

  • Các bản sao của Sundar Pichai có thể làm việc ở tất cả các cấp của Google, được trang bị khả năng giao tiếp dễ dàng với CEO và đưa ra quyết định như ông ấy. Họ cũng có thể thành lập các công ty mới.
  • Các bản sao của Tổng thống Hoa Kỳ có thể đích thân gặp gỡ bất kỳ cử tri nào muốn phỏng vấn Tổng thống, cũng như với bất kỳ Nghị sĩ Quốc hội hoặc những người có thể được bổ nhiệm hoặc cố vấn mà Tổng thống không có thời gian gặp gỡ. Họ có thể nghiên cứu sâu các vấn đề quan trọng trong nước và quốc tế và báo cáo lại cho Tổng thống "nguyên bản".
  • Các bản sao của Beyonce có thể sản xuất bao nhiêu album tùy theo khả năng thị trường hỗ trợ. Họ có thể nghiên cứu sâu và chuyên sâu vào các thể loại âm nhạc khác nhau. Họ thậm chí có thể thử sống những lối sống khác nhau để có được những trải nghiệm cuộc sống đa dạng, tất cả những điều đó có thể định hình nên các album khác nhau mà vẫn chia sẻ cùng một phong cách thẩm mỹ và sự sáng tạo cá nhân của Beyonce. Có lẽ sẽ có ít nhất một bản sao của Beyonce mà âm nhạc của cô ấy được mọi người đánh giá là hay hơn bản gốc; bản sao đó có thể tiếp tục tự sao chép.
  • Các bản sao của Jennifer Doudna có thể nghiên cứu bất kỳ ý tưởng hay thí nghiệm nào mà bản gốc không có thời gian để tìm hiểu, cũng như khám phá nhiều lĩnh vực mà cô không thể chuyên sâu. Có thể có các bản sao của Jennifer Doudna trong vật lý, hóa học và khoa học máy tính cũng như sinh học, mỗi bản sao hợp tác với nhiều bản sao Jennifer Doudna khác.

(Khả năng sao chép cho mục đích tạm thời - và chạy chúng ở các tốc độ khác nhau - có thể tăng thêm hiệu quả, như tôi sẽ thảo luận trong một bài viết sắp tới về người kỹ thuật số).

‍

Sự tăng trưởng bùng nổ

OK, Máy sao chép sẽ làm cho nền kinh tế trở nên hiệu quả hơn - nhưng hiệu quả hơn bao nhiêu?

Để trả lời, tôi sẽ tóm tắt ngắn gọn quan điểm mà người ta có thể gọi là "Tăng trưởng dân số là nút thắt cổ chai cho bùng nổ tăng trưởng kinh tế".

Tôi khuyên bạn nên đọc thêm về quan điểm này tại các liên kết sau, tất cả đều rất thú vị:

Dưới đây là tóm tắt sơ bộ của tôi.

Trong các mô hình kinh tế tiêu chuẩn, quy mô tổng thể của nền kinh tế (tổng sản lượng của nó, tức là lượng "hàng hóa" mà nó tạo ra) là hàm số của:

  • Lượng "lao động" tổng thể (người lao động) trong nền kinh tế;
  • Lượng "vốn" (ví dụ: máy móc và nguồn năng lượng - cơ bản là mọi thứ trừ lao động) trong nền kinh tế;
  • Mức độ năng suất, tức là lượng hàng hóa được tạo ra cho một lượng lao động và vốn nhất định. (Điều này đôi khi được gọi là "công nghệ.")

Tức là, nền kinh tế sẽ phát triển khi (a) có nhiều lao động hơn, hoặc (b) có nhiều vốn (~tất cả mọi thứ ngoại trừ lao động) hơn, hoặc khi (c) năng suất ("sản lượng trên đơn vị lao động/vốn") tăng lên.

Tổng dân số (số lượng người) ảnh hưởng đến cả lao động và năng suất, vì con người có thể có những ý tưởng giúp tăng năng suất.

Một cách mà các yếu tố có thể diễn ra trong nền kinh tế là:

Nền kinh tế bắt đầu với một tập hợp các nguồn lực (vốn) hỗ trợ cho một tập hợp người dân (dân số).

(Cảm ơn María Gutiérrez Rojas về các đồ thị này.)

Nhóm người này đưa ra những ý tưởng và sáng kiến mới.

Điều này dẫn đến một số lượng năng suất tăng lên, nghĩa là tổng sản lượng kinh tế cao hơn.[6]

Tức là con người có khả năng để sinh nhiều con hơn. Họ sinh sản, và dân số tăng lên nhanh chóng hơn.

Bởi vì tăng trưởng dân số, nền kinh tế cho ra nhiều ý tưởng mới và đổi mới nhanh hơn trước kia (vì nhiều người hơn dẫn đến nhiều ý tưởng mới hơn).[7]

Điều này thậm chí dẫn đến sản lượng kinh tế nhiều hơn và thậm chí tăng trưởng dân số nhanh hơn, trong một vòng lặp tự củng cố: nhiều ý tưởng → nhiều sản lượng → nhiều người → nhiều ý tưởng → ...

‍

Khi tích hợp vòng lặp phản hồi đầy đủ này vào các mô hình tăng trưởng kinh tế,[8] chúng dự đoán rằng (trong các giả định hợp lý) nền kinh tế thế giới sẽ chứng kiến sự tăng trưởng gia tốc.[9] "Tăng trưởng gia tốc" là một động lực khá "bùng nổ" trong đó nền kinh tế có thể chuyển từ quy mô nhỏ sang cực kỳ lớn với tốc độ chóng mặt.

‍

Mô hình tăng trưởng được dự đoán bởi các mô hình này có vẻ phù hợp khá tốt với dữ liệu về nền kinh tế thế giới trong 5.000 năm qua (xem Mô hình quỹ đạo con người, mặc dù có một cuộc tranh luận mở về điểm này; Tôi thảo luận về việc cuộc tranh luận có thể thay đổi kết luận của tôi như thế nào tại đây). Tuy nhiên, trong vài trăm năm qua, tăng trưởng đã không tăng tốc; nó đã "ổn định" (một động lực ít bùng nổ hơn) ở mức tương đương ngày nay.

‍

Tại sao tăng trưởng gia tốc lại chuyển sang tăng trưởng ổn định?

‍

Sự thay đổi này trùng hợp với quá trình chuyển đổi nhân khẩu học. Trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học, việc có nhiều sản lượng hơn không còn dẫn đến việc có nhiều con hơn nữa. Thay vào đó, nhiều sản lượng hơn chỉ có nghĩa là người dân giàu có hơn, và trên thực tế, người dân có ít con hơn khi họ trở nên giàu có hơn. Điều này đã phá vỡ vòng lặp tự củng cố được mô tả ở trên.

‍

‍

Nuôi dạy con cái là một khoản đầu tư khổng lồ (về thời gian và năng lượng cá nhân, không chỉ là "vốn"), và trẻ em cần rất nhiều thời gian để trưởng thành. Bằng cách thay đổi những gì cần thiết để tăng dân số, Máy sao chép có thể khôi phục vòng lặp phản hồi tăng tốc.

‍

‍

Hình này lấy từ bài "Liệu AI tiên tiến có thể thúc đẩy bùng nổ tăng trưởng kinh tế?" minh họa cách các thập kỷ tới có thể khác biệt với tăng trưởng theo cấp số nhân ổn định so với tăng trưởng gia tốc:

‍

Để xem các ví dụ số liệu chi tiết hơn (nhưng được đơn giản hóa) minh họa sự tăng trưởng bùng nổ, xem chú thích.[10]

Nếu chúng ta muốn đoán xem một Máy sao chép có thể làm gì trong đời thực, chúng ta có thể hình dung rằng nó sẽ trở lại loại tăng tốc mà nền kinh tế thế giới đã có trong lịch sử, điều này ngụ ý một cách lỏng lẻo (dựa trên "Mô hình quỹ đạo con người") rằng nền kinh tế sẽ đạt kích thước vô hạn vào một thời điểm nào đó trong thế kỷ tới.[11]

Tất nhiên, điều đó không thể xảy ra - tại một thời điểm nào đó, quy mô của nền kinh tế sẽ bị giới hạn bởi các nguồn tài nguyên thiên nhiên cơ bản, chẳng hạn như số lượng nguyên tử hoặc lượng năng lượng có sẵn trong thiên hà. Nhưng trong khoảng thời gian từ bây giờ đến khi cạn kiệt không gian/nguyên tử/năng lượng/thứ gì đó, chúng ta có thể dễ dàng thấy các mức tăng trưởng kinh tế nhanh hơn đáng kể so với bất kỳ điều gì trong lịch sử.

Trong khoảng 100 năm qua, nền kinh tế đã tăng gấp đôi quy mô sau mỗi vài thập kỷ. Với một Máy sao chép, nó có thể tăng gấp đôi quy mô mỗi năm hoặc mỗi tháng, trên đà đạt đến giới hạn.

Tùy thuộc vào cách mọi thứ diễn ra, năng suất như vậy có thể dẫn đến việc chấm dứt sự khan hiếm và nhu cầu vật chất, hoặc một cuộc đua loạn lạc giữa những người khác nhau tạo ra càng nhiều bản sao của chính họ càng tốt với hy vọng chiếm lĩnh dân số. (Hoặc nhiều kịch bản trung gian và các kịch bản khác).

‍

Kết luận

Tôi nghĩ Máy sao chép sẽ là một công nghệ mạnh mẽ hơn động cơ cong, máy ghi hình ba chiều, súng laser [12] hoặc thậm chí là máy dịch chuyển tức thời. Trí óc là nguồn gốc của sự đổi mới có thể dẫn đến tất cả những thứ khác. Vì vậy, việc có thể sao chép chúng một cách rẻ tiền sẽ là một tình huống phi thường.

Một công nghệ khó hình dung hơn, nhưng thậm chí còn mạnh mẽ hơn, sẽ là con người số, ví dụ, khả năng chạy các mô phỏng chi tiết về con người[13] trên máy tính. Những con người được mô phỏng như vậy có thể được sao chép theo kiểu Máy sao chép, và cũng có thể được tăng tốc, giảm tốc và tái khởi động, trong các môi trường ảo được kiểm soát hoàn toàn.

Tôi nghĩ loại công nghệ đó có lẽ khả thi, và tôi kỳ vọng một thế giới có nó sẽ thậm chí còn kỳ lạ hơn một thế giới có Máy sao chép. Tôi sẽ trình bày chi tiết về điều này trong phần tiếp theo.

‍

*Chú thích:

  1. Ví dụ, thuyền trưởng Kirk trong Star Trek nắm quyền Tập đoàn vào giữa những năm 2200. Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy một thế giới thay đổi và tiến bộ nhiều hơn là thế giới Star Trek trước 2100.
  2. Ví dụ.
  3. Điều này không hẳn là cách nó vận hành trong truyện tranh, nhưng sẽ là cách nó hoạt động.↩︎
  4. Đối tượng trong truyện tranh bùng nổ sau một vài bản sao, nhưng đây chỉ là mô hình mẫu.↩︎
  5. Nhà sinh vật học phát minh ra CRISPR và thắng giải Nobel năm 2020.↩︎
  6. Mỗi ý tưởng làm tăng gấp đôi số lượng ngô.↩︎
  7. Dân số tăng nhanh hơn không nhất thiết đồng nghĩa với sự tiến bộ công nghệ nhanh hơn. Có thể có hiện tượng "lợi nhuận giảm dần": những ý tưởng đầu tiên dễ tìm hơn những ý tưởng tiếp theo, vì vậy, ngay cả khi nỗ lực tìm kiếm ý tưởng mới tăng lên, việc tìm ra chúng vẫn chậm hơn. (Phải chăng các ý tưởng khó tìm hơn? là một bài báo nổi tiếng về chủ đề này.) Dân số đông hơn = tiến bộ công nghệ nhanh hơn nếu dân số tăng nhanh hơn mức độ khó khăn trong việc tìm kiếm ý tưởng mới. Động lực này được mô tả một cách đơn giản trong hình: ban đầu mọi người có những ý tưởng dẫn đến việc tăng gấp đôi sản lượng ngô, nhưng sau đó những ý tưởng đó chỉ dẫn đến việc tăng sản lượng ngô lên 1,5 lần. ↩︎
  8. Điều quan trọng là phải bao gồm bước "nhiều sản lượng hơn -> nhiều người hơn", bước này thường không có sẵn theo mặc định và không mô tả được thế giới ngày nay (nhưng có thể mô tả một thế giới với Máy sao chép). Các mô hình tăng trưởng thường kết hợp các phần khác của vòng phản hồi: nhiều người hơn —> nhiều ý tưởng hơn —> nhiều sản lượng hơn. ↩︎
  9. Tuyên bố này được bảo vệ chi tiết trong bài viết "Liệu AI Tiên Tiến Có Thể Thúc Đẩy Tăng Trưởng Kinh Tế Bùng Nổ?" ↩︎
  10. Chúng ta sẽ bắt đầu với nền kinh tế này: 

    ‍

100 người sản xuất 100 đơn vị tài nguyên (mỗi người 1 đơn vị). Cứ mỗi 10 đơn vị tài nguyên, họ có thể tạo ra thêm 1 bản sao (điều này chỉ thể hiện ý tưởng rằng việc tạo ra bản sao rất "tốn kém"). Và 100 người có 5 ý tưởng mới, dẫn đến tăng trưởng năng suất 5%.

Đây là năm thứ 2: 

Giờ đây, mỗi người sản xuất được 1,05 sản phẩm thay vì 1, nhờ vào sự tăng trưởng năng suất. Và còn có thêm 5% tăng trưởng năng suất nữa.

‍

Động lực này cần một thời gian để "cất cánh", nhưng nó đã cất cánh rồi:

Dấu #NUM! ở cuối cho thấy Google Trang tính đang bị quá tải bởi những con số lớn.

‍

Bảng tính của tôi bao gồm một phiên bản với dân số tăng theo cấp số nhân; phiên bản này kéo dài khoảng 1000 năm mà không hề thách thức Google Trang tính. Vì vậy, động lực dân số là yếu tố then chốt ở đây. ↩︎

  1. Như đã đề cập ở trên, có một cuộc tranh luận công khai về việc liệu tăng trưởng kinh tế trong quá khứ có thực sự tuân theo mô hình được mô tả trong Mô hình Quỹ đạo Con người hay không. Tôi sẽ thảo luận về việc cuộc tranh luận này có thể thay đổi kết luận của tôi như thế nào ở đây; tôi nghĩ rằng cả hai trường hợp đều có thể xảy ra đối với sự tăng trưởng bùng nổ trong thế kỷ này. ↩︎
  1. Thành thật mà nói, tôi chưa bao giờ hiểu được tại sao những thứ này lại tốt hơn súng thông thường. ↩︎

Hoặc của một thực thể nào đó được mô tả chính xác là "hậu duệ" của con người, như tôi sẽ thảo luận trong bài viết về người kỹ thuật số. ↩︎

Bài tiếp theo

Người Kỹ Thuật Số Thậm Chí Là Một Vấn Đề Lớn Hơn

Tiếp tục đọc